Risico is iets wat je liever vermijdt, maar in de zorgverzekering is het onvermijdelijk. Iedereen van 18 jaar en ouder in Nederland heeft te maken met een verplicht eigen risico. Dat is het bedrag dat je zelf betaalt als je zorg gebruikt, voordat de zorgverzekering de rest vergoedt. In 2025 is dat bedrag vastgesteld op 385 euro per jaar. Veel mensen weten dit wel, maar begrijpen niet altijd precies hoe het werkt, wanneer ze het betalen en wat er gebeurt als ze het niet in één keer kunnen ophoesten.
Hoe het verplichte eigen risico werkt
Elk jaar begint je eigen risico opnieuw. Zodra je zorg gebruikt die onder de basisverzekering valt, gaat de teller lopen. Denk aan een bezoek aan de huisarts? Nee, die valt er niet onder. Maar een specialist in het ziekenhuis, medicijnen of een MRI-scan tellen wél mee. De zorgaanbieder stuurt de rekening naar je verzekeraar. Die betaalt de rekening eerst zelf, maar verrekent het eigenrisicobedrag daarna met jou. Je ontvangt dan een nota van je verzekeraar voor het deel dat jij zelf moet betalen. Zodra je in een kalenderjaar het volledige bedrag van 385 euro hebt bereikt, vergoedt de verzekeraar de rest van de kosten voor dat jaar volledig.
Vrijwillig eigen risico als manier om premie te verlagen
Naast het verplichte deel kun je ook kiezen voor een vrijwillig eigen risico. Dat betekent dat je bewust een hoger bedrag voor eigen rekening neemt, in ruil voor een lagere maandelijkse premie. Je kunt het vrijwillige deel instellen op 100, 200, 300, 400 of 500 euro extra bovenop de verplichte 385 euro. Wie gezond is en weinig zorg verwacht te gebruiken, kan hier financieel voordeel uit halen. Toch is het slim om dit goed te berekenen. Als je onverwacht toch zorg nodig hebt, betaal je ineens een flink bedrag zelf. De korting op de premie weegt dan niet altijd op tegen de kosten die je zelf draagt.
Gespreid betalen als oplossing voor een hoge rekening
Een rekening van 385 euro of meer in één keer betalen is voor veel mensen lastig. Sommige zorgverzekeraars bieden daarom de mogelijkheid om het eigen risico in meerdere termijnen te betalen, verspreid over het jaar. Bij De Friesland kun je dit bedrag bijvoorbeeld in tien maandelijkse termijnen voldoen. Dat maakt de betaling een stuk behapbaarder en voorkomt financiële verrassingen op een moment dat je dat niet verwacht. Andere verzekeraars hebben vergelijkbare regelingen. Het is de moeite waard om bij jouw verzekeraar na te vragen welke opties er zijn, zodat je niet voor een onaangename verrassing komt te staan.
Eigen risico terugkrijgen en de eindafrekening
Aan het einde van het jaar volgt soms een eindafrekening. Dit gebeurt als je minder zorg hebt gebruikt dan verwacht, of als er te veel is verrekend. Als blijkt dat je te veel hebt betaald, krijg je het verschil teruggestort. Bij CZ ontvang je dit terugbetaalde bedrag binnen zeven dagen nadat de eindafrekening is verstuurd. Het is goed om deze afrekening in de gaten te houden, want fouten in de verrekening komen vaker voor dan mensen denken. Controleer of de ingediende rekeningen kloppen en of het juiste bedrag bij jou in rekening is gebracht. Zo zorg je ervoor dat je nooit meer betaalt dan nodig is.
Veelgestelde vragen
Geldt het eigen risico ook voor kinderen?
Nee, het verplichte eigen risico geldt niet voor kinderen onder de 18 jaar. Zij zijn gratis meeverzekerd via de basisverzekering van hun ouders of verzorgers, zonder dat er een eigen bijdrage geldt voor de zorg die zij gebruiken.
Wat gebeurt er als ik mijn eigen risico niet kan betalen?
Als je het eigen risico niet kunt betalen, kun je bij je zorgverzekeraar vragen om een betalingsregeling. Sommige verzekeraars bieden standaard een gespreide betaling aan. Kom je er niet uit, dan kun je ook bij de gemeente terecht voor bijzondere bijstand of schuldhulpverlening.
Telt de huisarts mee voor het eigen risico?
Een bezoek aan de huisarts telt niet mee voor het eigen risico. De huisartsenzorg is hiervan uitgezonderd. Zorg die je via de huisarts krijgt doorverwezen naar een specialist of het ziekenhuis, telt in de meeste gevallen wél mee.
Kan ik het eigen risico halverwege het jaar nog aanpassen?
Het vrijwillige eigen risico kun je alleen aanpassen bij het afsluiten of wijzigen van je zorgverzekering, in de periode rond 1 januari. Halverwege het jaar aanpassen is niet mogelijk. Het verplichte deel is wettelijk vastgesteld en kun je nooit zelf wijzigen.
