Een begroting maken begint met één simpele vraag: hoeveel geld komt er binnen en hoeveel gaat er uit? Als je dat weet, kun je plannen, bijsturen en voorkom je onaangename verrassingen. In dit artikel lees je precies hoe je een begroting opstelt, wat erin hoort en hoe je hem bijhoudt.
Wat is een begroting eigenlijk?
Een begroting is een overzicht van verwachte inkomsten en uitgaven over een bepaalde periode, meestal een jaar of een project. Je stelt hem op voordat de kosten worden gemaakt. Zo weet je van tevoren wat iets mag kosten en of je dat kunt betalen.
Een begroting verschilt van een kasboek. In een kasboek schrijf je op wat er al is gebeurd. In een begroting schat je vooruit wat er gaat gebeuren. Beide vullen elkaar aan: je kasboek helpt je om je begroting steeds nauwkeuriger te maken.
Waar bestaat een begroting uit?
Een goede begroting heeft twee kanten: inkomsten en uitgaven. Die zet je naast elkaar, zodat je in één oogopslag ziet of je uitkomt.
Aan de inkomstenkant staan alle bedragen die binnenkomen. Denk aan salaris, uitkeringen, toeslagen of, bij een bedrijf, omzet en subsidies. Zet hier alleen bedragen neer waarvan je redelijk zeker bent dat ze komen.
Aan de uitgavenkant staan alle kosten die je verwacht. Die zijn er in twee soorten:
- Vaste lasten: bedragen die elke maand hetzelfde zijn, zoals huur, verzekeringen of een abonnement.
- Variabele kosten: bedragen die wisselen per maand, zoals boodschappen, kleding of vervoer.
Vergeet ook eenmalige of jaarlijkse kosten niet, zoals een vakantie, een nieuwe fiets of een verzekeringspremie die één keer per jaar wordt afgeschreven. Deel die door twaalf en tel ze mee als maandelijks bedrag.
Hoe maak je een begroting in vijf stappen
- Stap 1: Zet je inkomsten op een rij. Noteer alle bedragen die je maandelijks ontvangt. Gebruik je bankafschriften van de afgelopen maanden als houvast. Neem alleen zekere inkomsten mee.
- Stap 2: Breng je vaste lasten in kaart. Ga je bankafschriften door en schrijf op wat je elke maand automatisch betaalt. Huur, energie, internet, zorgverzekering: dit zijn de kosten die altijd terugkomen.
- Stap 3: Schat je variabele kosten. Kijk naar wat je de afgelopen maanden hebt uitgegeven aan boodschappen, kleding, horeca en vrije tijd. Neem een gemiddelde als uitgangspunt.
- Stap 4: Voeg eenmalige kosten toe. Denk aan jaarlijkse kosten zoals een abonnement, schoolspullen of een vakantie. Deel het totaal door twaalf en voeg dit bedrag toe aan je maandelijkse overzicht.
- Stap 5: Bereken het saldo. Trek alle uitgaven af van je inkomsten. Is het saldo positief? Dan houd je geld over. Is het negatief? Dan geef je meer uit dan er binnenkomt en is het tijd om bij te sturen.
Welk hulpmiddel gebruik je het beste?
Je kunt een begroting maken op papier, in een spreadsheet of via een app. Een spreadsheet zoals Excel of Google Spreadsheets werkt goed omdat je formules kunt gebruiken die automatisch het saldo berekenen. Er zijn ook gratis sjablonen beschikbaar die je meteen kunt invullen.
Gebruik je liever een app, dan zijn er verschillende persoonlijke financiën-apps die je helpen bij het bijhouden van inkomsten en uitgaven. Het Nibud biedt ook gratis tools en stappenplannen aan op hun website.
Voor een bedrijf geldt hetzelfde principe, maar dan met categorieën als personeelskosten, inkoop, marketing en huisvesting. Veel boekhoudprogramma’s hebben een ingebouwde begrotingsmodule.
Hoe houd je je begroting actueel?
Een begroting maken is één ding, hem ook gebruiken is een tweede. Controleer elke maand of je inkomsten en uitgaven overeenkomen met wat je had begroot. Wijkt er iets af? Pas dan je begroting aan of stuur je uitgaven bij.
Het loont om aan het einde van het jaar je begroting te evalueren. Waar zat je te laag? Waar had je meer ruimte dan je dacht? Die inzichten maken je volgende begroting realistischer en nuttiger.
Klaar om te starten
Een begroting opstellen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin klein: schrijf gewoon je inkomsten en uitgaven op en bereken het verschil. Hoe vaker je het doet, hoe makkelijker het wordt. En hoe beter je overzicht, hoe meer grip je hebt op je geld.
Veelgestelde vragen
Hoe maak je een begroting als je wisselende inkomsten hebt?
Als je inkomsten elke maand anders zijn, werk dan met een gemiddelde van de afgelopen zes tot twaalf maanden. Gebruik het laagste bedrag als basis voor je vaste lasten, zodat je nooit te krap zit. In goede maanden kun je het extra bedrag apart zetten als buffer.
Hoe gedetailleerd moet een begroting zijn?
Een begroting hoeft niet tot op de cent nauwkeurig te zijn. Het gaat om een realistisch overzicht. Hoe meer categorieën je gebruikt, hoe meer inzicht je krijgt, maar het moet ook werkbaar blijven. Begin met vijf tot tien categorieën en verfijn die als je er behoefte aan hebt.
Hoe vaak moet je een begroting bijwerken?
Het is verstandig om je begroting maandelijks te vergelijken met je werkelijke uitgaven. Een grote update doe je het beste één keer per jaar, bijvoorbeeld aan het begin van het nieuwe jaar of bij een grote verandering zoals een nieuwe baan, verhuizing of gezinsuitbreiding.
Wat doe je als je begroting niet klopt?
Als blijkt dat je meer uitgeeft dan begroot, kijk dan eerst naar je variabele kosten. Die zijn het makkelijkst om op te besparen. Lukt dat niet genoeg, bekijk dan of er vaste lasten zijn die je kunt verlagen, zoals een goedkopere telefoonabonnement of energiecontract.
